ന്യൂഡൽഹി: ആദിവാസി അവകാശ പ്രവർത്തകൻ ഫാദർ സ്റ്റാൻ സ്വാമിയുടെ കസ്റ്റഡി മരണത്തിന് അഞ്ച് വർഷം തികയുമ്പോഴും, യു.എ.പി.എ (UAPA) നിയമത്തിന്റെ ദുരുപയോഗത്തെക്കുറിച്ചും വിചാരണത്തടവുകാരുടെ ദീർഘകാല തടവിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള ആശങ്കകൾ രാജ്യത്ത് ശക്തമായി തുടരുന്നു. ദേശീയ സുരക്ഷാ കേസുകളിലെ വിചാരണ വൈകുന്നതിലും നിയമവൃത്തങ്ങളിൽ നിന്നും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകരിൽ നിന്നും കടുത്ത വിമർശനമാണ് ഉയരുന്നത്.
​ഭീമ കൊറേഗാവ് കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റിലായ 84 കാരനായ ജെസ്യൂട്ട് പുരോഹിതനും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകനുമായ ഫാദർ സ്റ്റാൻ സ്വാമി യു.എ.പി.എ ചുമത്തപ്പെട്ട് 270-ലധികം ദിവസങ്ങളാണ് ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞത്. പാർക്കിൻസൺസ് രോഗവും വാർദ്ധക്യസഹജമായ മറ്റ് അസുഖങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയിരുന്നു. ആരോഗ്യപരമായ കാരണങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച ആവർത്തിച്ചുള്ള ജാമ്യാപേക്ഷകളെ നാഷണൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസി (NIA) ശക്തമായി എതിർക്കുകയും കോടതികൾ അത് നിരസിക്കുകയുമായിരുന്നു.
​കൈകൾ വിറയ്ക്കുന്നതിനാൽ ഗ്ലാസ് പിടിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയ സ്റ്റാൻ സ്വാമിക്ക്, ജയിലിൽ വെള്ളം കുടിക്കാൻ ഒരു സ്ട്രോയും സിപ്പറും അനുവദിക്കുന്നതിനായി ദിവസങ്ങളോളം കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നത് ജയിൽ അധികൃതരുടെ ക്രൂരതയുടെ പ്രതീകമായി വലിയ രീതിയിൽ വിമർശിക്കപ്പെട്ടു. 2021 മെയ് മാസത്തിൽ ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയിൽ നടന്ന വെർച്വൽ വിചാരണയ്ക്കിടെ, താലോജ ജയിലിലെ മാസങ്ങൾ നീണ്ട തടവ് തന്റെ ആരോഗ്യത്തെ പൂർണ്ണമായി തകർത്തുവെന്നും, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നാളുകൾ സ്വന്തം ആളുകൾക്കൊപ്പം ചെലവഴിക്കാൻ അനുവദിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ജഡ്ജിമാരോട് അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.
​എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഇടക്കാല ജാമ്യം അനുവദിച്ചില്ല. പിന്നീട് ആരോഗ്യം വഷളായതിനെ തുടർന്ന് ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റിയെങ്കിലും, 2021 ജൂലൈ 5-ന് രാവിലെ ഫാദർ സ്റ്റാൻ സ്വാമി അന്തരിച്ചതായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയെ അറിയിക്കുകയായിരുന്നു.
​കുറ്റം തെളിയിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ കടുത്ത ജാമ്യവ്യവസ്ഥകൾ എങ്ങനെ ഒരാളുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാതാക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഇന്നും സ്റ്റാൻ സ്വാമിയുടെ കേസ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭീമ കൊറേഗാവ് കേസിലെ വിചാരണ ഇപ്പോഴും ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുകയാണ്എന്നാൽ ഇതേ കേസിൽ പ്രതിചേർക്കപ്പെട്ട മറ്റ് ചിലർക്ക് പിന്നീട് കോടതികൾ ജാമ്യം അനുവദിക്കുകയും, അവർക്കെതിരെയുള്ള തെളിവുകളുടെ അഭാവത്തെക്കുറിച്ച് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
​സ്റ്റാൻ സ്വാമിയുടെ മരണം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും വലിയ ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ (UN) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേർപാടിൽ അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തുകയും രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
​അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷവും, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, ജയിലുകളിലെ മോശം അവസ്ഥ, നീതി വൈകൽ, കരിനിയമങ്ങളുടെ ദുരുപയോഗം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ സ്റ്റാൻ സ്വാമിയുടെ പേര് ഒരു വലിയ പ്രതീകമായി നിലനിൽക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് പ്രായമായവരും രോഗബാധിതരുമായ വിചാരണത്തടവുകാരുടെ കാര്യത്തിൽ, 'നിയമനടപടികൾ തന്നെ ഒരു ശിക്ഷയായി മാറരുത്' എന്ന് നിയമനിരീക്ഷകർ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.